CoMBeKi PaYLaŞıM ALaNı - vBulletin

Kapat
   
©
Toplam 1 adet sonuctan sayfa basi 1 ile 1 arasi kadar sonuc gösteriliyor

Türkce- Edebiyat

Türkçe-Edebiyat

  1. #1
    alemextra - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
    Status : alemextra isimli Üye şimdilik offline konumundadır
    Üyelik tarihi : Ekim.2003
    Yaş: 37
    Mesajlar : 11.451
    Tecrübe Puanı : 10
    Array

    TÜrk Edebİyatinin DÖnemlerİ

    Tüm kadın ayakkabısı fırsatları için tıklayın !

    Gizli Alanların Açılması İçin Üye iseniz, Giriş Yapmalısınız.. Henüz Üye Olmadıysanız Buradan Üye Olabilirsiniz.
    TÜRK EDEBİYATININ DÖNEMLERİ
    http://www.combeki.net/forum - TÜrk Edebİyatinin DÖnemlerİ Türk Edebiyatı Türklerin dâhil oldukları üç medeniyet ve kültür dairesine paralel olarak üç safhada incelenmektedir.
    1. İslâmiyet’ten Önceki Türk Edebiyatı
    2. İslâmî Devir Türk Edebiyatı
    3. Batı Tesirinde Gelişen Türk Edebiyatı.
    Bu tasnif Fuat Köprülü tarafından ortaya atılmış ve edebiyat araştırmacıları tarafından bugüne dek kullanıla gelmiştir.

    Türk Edebiyatının Devirlere Ayrılmasında Kullanılan Kıstaslar
    Türk edebiyatı devirlere ayrılırken değişen dil anlayışı kültürde görülen farklılaşma yeni dinî hayat dil coğrafyasındaki gelişme kısaca medeniyet değişikliği kıstas olarak alınır.
    Çünkü Türk tarihinde görülen üç medeniyet (iki medeniyet değişikliği) edebiyatın da seyrini değiştirmiş onun konu ve şekil özelliklerini de etkilemiştir.
    Bu arada tanışılan ve alış verişte bulunulan uluslar da edebiyatı etkilemişlerdir.
    Meselâ Araplardan ilmî eserlerle birlikte Arapça kelime ve tamlamalar İranlılardan da İslâmiyet’le birlikte nazım tür ve çeşitleri alınmıştır.
    Türk edebiyatının üç devire ayrılmasını sağlayan iki medeniyet değişikliği vardır
    1. İslâmiyet’in kabul edilmesi
    2. Batı medeniyetinin tanınması ve benimsenmesi.
    Bu bilgiler ışığında Türk edebiyatının devirlerini şöyle belirleyebiliriz
    I. İSLÂMİYET ÖNCESİ TÜRK EDEBİYATI (?-11. yy.)
    Türkler yerleşik hayata geçmeden önce atlı-göçebe medeniyeti denilen bir medeniyet tarzı içinde yaşamaktaydı. Adından da anlaşılacağı gibi bu medeniyet tarzında atın önemli bir yeri vardır. At ehil hayvanlar içinde en hızlısıdır. Türkler ehlîleştirdikleri atlarla akıncılık yapmışlar çiftçilikle uğraşan kavimler üzerinde üstünlük sağlamışlardır. Divânü Lûgati't-Türk'te yer alan "Kuş kanadı ile Türk atı ile." ata sözü atın Türklerin hayatında oynadığı rolü çok güzel anlatır.
    At eski Türklerde binek hayvanı olması yanında aynı zamanda yiyecek içecek ve giyecek kaynağı olmuştur. Bu ihtiyaçlarını karşılamak için at sürüleri besleyen Türkler yaylak ve kışlak hayatı yaşamak zorunda kalmışlardır.
    Türkler geçimlerini sağlamak için akıncılığı bir meslek hâline getirmişlerdir. Akıncılığın en önemli iki silâhı ok ve yaydır. Bunları kullanmakta çok usta olan Türkler akıncılık dışında avcılık ile bu maharetlerini geliştiriyorlardı. Sonuç olarak atçılık avcılık ve akıncılık atlı-göçebe medeniyetinin temelini oluşturuyordu. Bu hayat tarzı kuvvetli cesaretli avcı ve akıncı tipini gerekli kılıyordu. Türk destanlarındaki kahramanlar bu medeniyetin hayat anlayışını ve ideal insan tipini temsil ederler. Destan kahramanlarının hayatlarına hâkim olan ve şahsiyetlerini şekillendiren bu medeniyet tarzının temel değerleridir. İslâmiyet öncesindeki edebî eserleri değerlendirirken toplumun bu özelliklerini göz önünde bulundurmak gerekmektedir.
    İslâmiyet’ten önceki Türk Edebiyatı Türklerin Orta Asya’da yaşadıkları devirlerde bütün Türk boyları arasında müşterek ve büyük bölümü sözlü olan edebiyattır.
    İslâm öncesi Türk edebiyatı ulusal bir edebiyattır; nazım şekil ve türleriyle kullanılan ölçü tamamen millîdir.
    Bu dönem edebiyatı İslâmiyet’in kabul edilmesinden sonra oluşmaya başlayan yeni edebiyat anlayışına kadar devam etmiş hatta etkisi daha sonraki dönemde de görülmüştür.
    İslâm öncesi Türk edebiyatı sözlü dönem ve yazılı dönem olmak üzere ikiye ayrılır.
    A. Sözlü Dönem ( ?-8. yy.)
    Türklerin henüz yazıyı kullanmadıkları dönemdir. Yani başlangıçtan 8. yüzyıla kadar olan dönemdir.
    Ortaasya Türkleri sözlü edebiyatta çok ileri bir durumdadır.Bu dönem ürünleri tamamen sözlüdür ve genellikle şiir şeklindedir.
    Şiir yüzyıllar boyunca sazla birlikte söylenmiş edebî anlatımların kuşaktan kuşağa aktarılmasını sağlamıştır. Sözlü edebiyat geleneğinin en önemli ögesidir. Bu gelenek yazılı edebiyatın yanında İslamiyetten sonra da devam ederek Âşık edebiyatı geleneğini oluşturmuştur.
    İslamiyetten Önceki Türk Şiirinin Özellikleri
    1. Hepsi de hece vezniyle yazılmıştır.
    2. Bütün toplumlarda olduğu gibi Türklerde de şiirin kaynağı dindir.
    3. Şiirler genellikle sığır şölen toy yuğ adı verilen törenlerde halk tarafından hep bir ağızdan söylenirdi.
    4. Bazı şiirlerde mısraların hece sayısı değişik olabilmektedir.
    5. Çoğu 4 ve 5 mısralı bentlerden (kıtalardan) oluşmaktadır.
    6. Üç mısralı bentlerden oluşanlar veya bentlere ayrılmamış olanlar da vardır.
    7. Bent sayısı sınırlı değildir. Çok kısa şiirlerin yanında çok uzun şiirler de vardır.
    8. Şiirlerin hemen hepsinde alliterasyon ve kafiye vardır.
    9. Kafiyelerin belli bir düzeni yoktur.
    10. Bazı alliterasyonlu fakat kafiyesiz kıtalar da görülmektedir.
    Sözlü Dönemin Genel Özellikleri
    1. Bu döneme ait yazılı eser yok denecek kadar azdır.
    2. Bu dönemde Türkler göçebeliğe dayanan günlük hayatlarında ve özellikle düzenledikleri törenlerde (sığır: av töreni; şölen: ziyafetler; yuğ: ölüm töreni) bir araya geldiklerinde “ozan” “kam” veya “baksı” denilen şairler “kopuz” denilen saz eşliğinde “koşuk”lar ve “sagu”lar söylerlerdi.
    3. Bu şiirler (sagu koşuk destan) hece ölçüsüyle söylenen ve yarım kafiye kullanılan şiirlerdir.
    4. Anlatım söze dayanır.
    5. Düşünce ve hayaller şiirle anlatılmıştır.
    6. Nazım biçimi dörtlük vezin hece veznidir.
    7. Yarım kafiye kullanılmıştır.
    8. Dil sadedir.
    9. Bu ürünler düzenlenen törenlerde (sığır: av töreni; şölen: ziyafetler; yuğ: ölüm töreni) ortaya çıkmıştır.
    10. Şiirler kopuz denilen saz eşliğinde söylenir.
    11. Daha çok somut konular işlenmiştir
    12. Kahramanlık savaşlar tabiat ve aşk konuları işlenir.
    13. Şairlere ozan kam baksı oyun şaman gibi adlar verilir.
    Sözlü edebiyat dönemiyle ilgili bilgiler son derece sınırlıdır. Bu döneme ait metinlere aşağıdaki üç kaynakta rastlayabiliyoruz:
    1. Türklerle herhangi bir şekilde ilişki kurmuş milletlerin kaynakları.( Çin Avrupa ve İran)
    2. Tarih boyunca çeşitli zamanlarda araştırmacılar tarafından yapılan derlemeler. ( Divanü Lûgati’t-Türk )
    3. Türk halkı arasında yaşayan ürünlerin derlenip yazıya geçirilmesiyle elde edilen metinler.
    Sözlü dönem ürünleri
    1. Koşuk
    İslamdan önce sığır törenlerinde şölenlerde totemin kurban edildiği ziyafetlerde zaferle biten savaş sonlarında halkı heyecanlandırmak için okunan şiirlere koşuk denir.
    a. Hece vezni ve yarım kafiye ile söylenen şiirlerdir.
    b. Nazım birimi dörtlüktür.
    c. Bu şiirlerde düz kafiye kullanılır: aaaa bbba ccca… (aaab cccb dddb)
    d. 7’li hece vezniyle söylenirdi
    e. Genellikle lirik şiirledir. Bu yüzden Koşukların duygu yönü ağır basar.
    f. Kopuz eşliğinde söylenir.
    g. Yiğitlik aşk tabiat konularını işler.
    h. Bu şiirlerin İslâm sonrası halk edebiyatındaki adı koşma’dır.
    2. Sagu
    İslam öncesi Türkler arasında bir kahraman bir devlet büyüğü öldüğünde bunlar için yapılan yuğ adı verilen yas törenlerinde kopuz eşliğinde söylenen şiirlere sagu denir.
    a. Ölen bir kişinin arkasından söylenen ağıt şiirleridir.
    b. Ölen kişinin kahramanlıklarını başarılarını erdemlerini anlatır; ölümlerinden duyulan üzüntüyü dile getirir.
    c. Koşuk nazım şekliyle söylenir.
    d. Dörtlükler halinde söylenir.
    e. 4+3=7’li hece ölçüsüyle yazılır.
    f. Bu şiirlere İslâm sonrası halk edebiyatında “ağıt” Divan edebiyatında “mersiye” denir
    g. “Yuğ” denilen ölüm törenlerinde söylenir.
    h. Divanu Lûgatit-Türk’teki Alp Er Tunga sagusu bu türün önemli bir örneğidir.
    i. Sagu söyleyen kişilere sagucu ya da ağıtçı denir.
    3. Sav
    Sav yaşanılanlardan çıkarılan derslerin duygu ve düşüncelerin özlü bir anlatımıdır. Sav eski çağlarda ortaya çıkmış ölçülü kafiyeli ve özlü sözler olup sözlü edebiyat ürünlerindendir.
    Sav; söz atasözü haber anlamlarına gelir.
    a. Türk toplumunun dünyaya bakışını geleneklerini varlık anlayışlarını ortaya koyan özlü sözlerdir.
    b. Bugünkü “ata sözü”nün karşılığıdır.
    c. Divanu Lûgatit-türk’te pek çok sav vardır.
    d. Söyleyeni belli değildir.
    4. Destan
    Destan svaş göç tabii afetler gibi milletlerin hayatında derin izler bırakan tarih olaylarının millî kahramanların ve bu kahramanların olağanüstü motiflerle süslenerek anlatıldığı uzun manzum hikâyelerdir.
    Bütün dünya edebiyatlarının başlangıç eserleri olan destanlar çeşitli konularda yaradılış hikâyeleri yanında milletlerin hayatında büyük yankılar uyandırmış bir kahramanın veya tarih olayının millet muhayyilesinde ortak sembol ve ifadelerle zenginleştirilmiş uzun manzum hikâyeleridir.
    Türk destanları kâinatın insanın kadının ve erkeğin yaradılışı; Türk milletinin doğuşu çeşitli Türk devletlerinin kuruluş gelişme çöküşleri zafer ve yenilgileri gibi konularla beraber pek çok sebep açıklayıcı efsaneyi de içinde barındırır.
    a. Bütün dünya edebiyatlarında olduğu gibi Türk Edebiyatının da ilk örnekleri destanlardır.
    b. Milletlerin toplumu derinden etkileyen tarihî önem arz eden önemli olaylarını (doğal afetler savaşlar göç yangın vb.) konu edinirler
    c. Manzum hikâyelerdir.
    d. Destanlarda olağan üstü olaylar ve olağan üstü özellikte kahramanlar vardır.
    e. Destanlar anonim ve sözlü edebiyat ürünleridir.
    f. Ağızdan ağıza dolaşmak suretiyle oluşmuşlardır.
    g. Destanlarda anlatılan olayların geçtiği yer ve zaman bilinmez.
    h. Kahramanlar lider ve kurtarıcı rolündedir.
    i. Türk destanlarının bir özelliği de destanlarda geçen olayların tarihî olaylarla paralellik göstermesidir.Destanlardan birtakım olağanüstülükler çıkarılınca tarihe kaynaklık edebilecek bilgilere ulaşabiliriz.
    j. Destanlar epik şiir olarak değerlendirilirler.
    k. Türk destanları zamanında yazıya dönüştürülememesi sebebiyle elimize bir bütünlük içinde ulaşmamışlardır.
    Destanların Oluşabilmesi İçin Gereken Şartlar:
    a. Destanın oluşabilmesi için milletlerin tarihin en eski devirleinde yaşamış olmaları
    b. Söz konusu dönemde ulusun kuşaklar boyunca hatırlayacağı hafızalardan silinmeyen büyük savaşlar göçler salgın hastalıklar felaketler görmesi
    c. Ulusun dilinin destan söyleyecek olgunlukta ve işleklikte olması gerekir.
    Destan Çeşitleri
    a. Doğal (Tabii) Destanlar : Çok eski devirlerde ulus vicdanında derin izler bırakan bir tarih ya da toplum olayının yine o devirlerde ulusal bir ozan ya da çeşitli saz şairleri tarafından işlenip sonra kuşaktan kuşağa aktarılarak anonim bir kimlik kazanmasıyla oluşan manzum ürünlere denir.
    b. Yapma (Sun’i) Destanlar : Önemli bir olayın belirli bir çağda adı bilinen bir şair tarafından doğal destanlara benzetilmesi suretiyle ortaya çıkan destanlardır.
    a. Bir Âşık edebiyatı ürünüdür.
    b. Nazım şekli bakımından koşma gibidir.
    c. Nazım birimi dörtlüktür.
    d. Hece ölçüsünün 11’li ya da 8’li kalıbıyla yazılır.
    e. Dörtlüklerin sayısı anlatılan olayın uzunluğuna bağlıdır. Kimi destanlarda dörtlük sayısı 100’ü geçer. Destanlar bu özellikleriyle koşmalardan ayrılır.
    f. Kafiye düzeni şöyledir: baba-ccca-ddda-eeea
    g. Halk edebiyatının en uzun nazım şeklidir.
    İlk Türk Destanları
    a. Altay-Yakut:
    Yaradılış Destanı
    b. Sakalar Dönemi:
    Alp Er Tunga Destanı0
    Şu Destanı
    c. Hun Dönemi:
    Oğuz Kağan Destanı
    Attila Destanı
    d. Köktürk Dönemi:
    Bozkurt Destanı
    Ergenekon Destanı
    e. Uygur Dönemi:
    Türeyiş Destanı
    Mani Dininin Kabulü Destanı
    Göç Destanı
    Dünya Destanlarından Örnekler
    a. İran Destanı : Şehname (Firdevsî)
    b. Yunan Destanları : İlyada ve Odysseia (Homeros)
    c. Sümer-Asur-Babil : Gılgamış
    d. Japon : Şinto
    e. Rus : İgor
    f. Fin : Kalavela (Lönnrof)
    g. Hint : Ramayana ve Mahabarata
    h. Alman : Nibelungen
    B. Yazılı Dönem ( 8-11. yy.)
    İslamiyet öncesi döneme ait yazılı eserlerin sayısı çok azdır. Bu dönemde Türkler Göktürk ve Uygur alfabelerini kullanmışlardır.
    Bu döneme ait yazılı edebiyat ürünlerinin en önemlileri 720-735 yıllarına ait Orhun Abideleridir.
    Anıtlar arasında yer alan Kültigin Bilge Kağan ve Tonyukuk adına dikilen Orhun Anıtları gerek muhtevaları gerekse mükemmel dil ve üslûplarıyla Türk dilinin edebiyatının ve tarihinin şaheserleri arasında yer almaktadır. Abidelerin yazarı Yolluğ Tigin’dir.
    Yenisey Kitabeleri
    Yenisey ırmağı çevresinde daha çok mezar taşlarından oluşan bu kitabelerin edebi olarak fazla bir önemi yoktur.
    Göktürk Kitabeleri
    Tonyukuk Anıtı
    720 yılında Göktürk devleti veziri Tonyukuk adına dikilmiştir. Kitabede Tonyukuk anılarını ve dönemin tarihini anlatmıştır. Anlatımda atasözlerine bolca yer verilmiştir.
    Kültigin Anıtı
    732 yılında dikilen anıt Yolluğ Tigin tarafından yazılmıştır. Anıtta Kültigin’in ölümü ve yas töreni anlatılmıştır.
    Bilge Kağan Anıtı
    735 tarihini taşır. Bilge Kağan’ın yiğitlikleri ve Türk milletine iletmek istediği mesajlar anıtın içeriğini oluşturur. Bu anıt da Yolluğ Tigin tarafından yazılmıştır.
    Göktürk (Orhun) Kitabelerinin Özellikleri
    Türklerin ilk yazılı eseridir.
    Doğu Göktürklerin tarihine ışık tutar.
    Söylev türünde yazılmıştır.
    Oldukça gelişmiş ve işlenmiş bir dil kullanılmıştır.
    Türk dilinin gelişmişlik düzeyine ilişkin etraflı bilgiler edinilebilir.
    Hem dinî hem de din dışı konular işlenmiştir.
    Tarih coğrafya ve edebiyata kaynak olacak niteliktedir.
    Türk tarihini toplumun yaşam biçimini dünyaya bakış tarzını ortaya koyar.
    Kitabelerde idarecilerin ve sultanların halkı aydınlatması yaptıklarının hesabını halka vermesi söz konusudur.
    Kitabeleri Strahlenberg bulmuş 1893’te Wilhelm Thomsen okumuştur.
    Bir yüzleri Göktürk alfabesiyle diğer yüzleri Çince yazılmıştır.
    UYGUR METİNLERİ
    Uygurlar Göktürk egemenliğine son verdikten sonra Maniheizmin etkisiyle Soğdlulardan alıp geliştirdikleri alfabeyi kullanmaya başladılar. Bu alfabe Uygur alfabesi adını almıştır. Uygur alfabesi sağdan sola yazılır 18-24 harften oluşur.
    Uygurlardan günümüze çok sayıda eser kalmıştır. Bunlar Mani ve Buda dinlerine ait eserlerdir.
    Uygurcaya Çinceden çevrilen Altun Yaruk adlı eser Budizme ait dini-ahlaki bir eserdir. Altun Yaruk 10 kitap 31 bölümden oluşmaktadır. Eserde Budizmin esasları ve Buda’nın menkıbeleri anlatılmaktadır.
    Moğolların Uygurcayı öğrenip kullanmaları sonucu Uygur alfabesi bütün yetersizliğine rağmen XVI. Yüzyıla kadar yaşamıştır.
    İSLÂMÎ DEVİR TÜRK EDEBİYATI
    (11-19. Yüzyıl)
    8. yy.dan itibaren yerleşik hayata geçen Müslümanlıkla tanışan Türkler 10. yy.ın ilk yarısında (920) Karahanlı Devleti hükümdarı Satuk Buğra Han’ın Müslümanlığı kabul etmesiyle başlayan süreçte Müslümanlıkla Türklüğü birleştirip bir sentez ortaya çıkarmışlar hayat tarzlarını buna göre belirlemişler bu sayede birlik sağlamışlar ve İslâm dininin Farsların ve Arapların etkisiyle yeni bir edebiyat oluşturmaya başlamışlardır.
    Bu edebiyatta sözlü eserlerin yanı sıra yazılı eserler de çoğalmıştır.
    İlmî eserler ve Kur’an-ı Kerim aracılığı ile Arapçadan; Edebî eserler aracılığıyla da Farsçadan etkilenilmiştir. Yine bu yolla o zamana kadar dış etkilerden uzak olan Türk dili Arapça ve Farsçanın etkisine girmeye başlamıştır.
    İslâm kültürü ortak İslâm edebiyatının şekil ve tekniği zevki hayat görüşü temaları motifleri Türklerden önce Müslüman olarak bir İslâmî edebiyat geliştiren İranlıların aracılığı ile Türk Edebiyatına girmiştir.
    İslamî dönem Türk edebiyatının elde bulunan ilk örneği olan Kutadgu Bilig’in yazıldığı yıllarda (1069) İslamî İran edebiyatının 200 yıla yakın bir geçmişi vardı. Samanoğulları (874-999) ve Gazneliler (999-1030) dönemlerinde İran’da büyük şairler yetişmiş ve Şehname (1010) gibi ünü günümüze kadar uzanan bir destan vücuda getirilmişti.Mürslümanlık öncesi başlayan komşuluk ilişkisi her iki milletin dilleri arasında kelime alış-verişine neden olmuş Müslümanlığın kabulünden sonra da tarihi ve coğrafi sebeplerin yanı sıra ortak dinin yarattığı kültür birliği Türklerin İran edebiyatından daha çok etkilenmelerine yardımcı olmuştur. İslamî dönem İran şiiri Arap şiirini örnek alarak başlamıştır. Söz konusu ettiğimiz dönem Türk şiiri de tıpkı klasik Batı Avrupa edebiyatlarının eski Yunan ve Latin edebiyatlarını kaynak ve örnek almaları gibi İran edebiyatını örnek alarak başlamış ve gelişmiştir. Ancak bu benzerlik bilindiği gibi körü körüne yapılan bir taklid olmaktan uzaktır.
    İslâmî edebiyat şiirinde ortak teknik malzeme (şekiller temalar motifler) ile ortak bir dünya görüşü ve estetik kavramı benimsenmiştir.
    XIV. asırda yazıya geçirilen "Dede Korkut Kitabı" destan döneminin hatıralarını saklayan gerek muhteva gerekse dil ve üslup mükemmeliyeti bakımından Türkçenin şaheserleri arasında yerini daima muhafaza eden çok değerli bir eserdir.
    İslâmiyet’ten sonra da destansı edebiyat devam etmiştir
    İslâmiyet’in Kabulünden Sonraki Türk Destanları
    İslam Kültürünün Bilim Dalları
    1. Tefsir
    2. Hadis
    3. Akaid
    4. Fıkıh
    5. Kelam
    6. Siyer ve Kısas
    Bunların yanı sıra tasavvuf ilm-i heyet(astronomi) ilm-i nücum ilm-i ahlâk ilm-i ahcar ilm-i kimya ilm-i tıbb vb. de İslami bilimler arasında sayılabilir.
    İslam Kültürü Etkisinde Gelişen Türk Kültürünün Kaynakları
    1. İslam tarihi
    2. İran mitolojisi
    3. Türk tarihi ve millî kültür unsurları
    4. Dil malzemesi
    A. ilk Eserler
    medreselerde eğitim görmüş Arap ve İran kültürü ve edebiyatının etkisinde kalan aydınlar XI. Yüzyılda Klasik edebiyatımızın temellerini attılar. Kutadgu Bilig sonradan Divan edebiyatı adını alan bu dönemin ilk örnek eseri sayılabilir.
    1. Kutadgu Bilig ( Yusuf Has Hacib)
    a. Eserin adı “Mutluluk Veren Bilgi” anlamındadır.
    b. Dönemin ilk edebî eseridir.
    c. İlk siyasetname.
    d. İlk mesnevîdir.
    e. Aruz ölçüsüyle yazılmış ilk eserimiz kabul edilir.
    f. 1070 yılında Balasagunlu Yusuf tarafından Karahanlılar devrinde yazılmış ve Karahanlı hükümdarı Tabgaç Buğra Han’a sunulmuştur. (Eseri beğenen hükümdar bunun üzerine Yusuf’a Has Haciplik unvanı vermiştir.)
    g. Daha çok yarım kafiye kullanılmıştır.
    h. Dörtlüklerin kafiye düzeni aaxa’dır.
    i. Mesnevi nazım şekliyle ve ¬/¬/¬/¬ (fe û lün / fe û lün / fe û lün / fe ûl) (Şehname vezni) vezin kalıbıyla yazılmıştır.
    j. 6645 beyittir. Ayrıca 173 tane de dörtlük vardır.
    k. Beyit nazım birimiyle yazılmıştır; ancak dörtlük nazım birimi de kullanılmıştır.
    l. Didaktik (öğretici) bir nitelik taşır. Bir ahlâk ve öğüt kitabıdır.
    m. Eser ideal insandan hareketle ideal bir toplumu anlatır.
    n. Hükümdara siyası öğütlerde bulunur.
    o. Eserde allegorik[1][1] (sembolik) bir anlatım vardır.
    Hükümdar Kün Toğdı: Adaleti
    Vezir Ay Toldı: İyi yönetimi
    Vezirin Oğlu Ögdilmiş: Aklı
    Vezirin Kardeşi Odgurmış(zahid): Akibeti temsil eder.
    p. Eser Hakaniye (Çağatay) Türkçesiyle kaleme alınmıştır.
    r. Dili oldukça sadedir.
    s. Eser Allah’a hamd Rasûlullah’a (s) salat ve Hulefa-i Raşidîne (r) övgü ile başlar.
    t. Teşbih tenasüb ve teşhis sanatları sık kullanılmıştır.
    2. Divanü Lûgati't-Türk ( Kaşgarlı Mahmud)
    a. “Türk Dilleri Sözlüğü” anlamına gelir.
    b. Kaşgarlı Mahmut tarafından 1072-1074 tarihleri arasında yazılmıştır.
    c. Eser bir sözlük olarak hazırlanmasına rağmen Türk sosyolojisi psikolojisi edebiyatı gelenek ve görenekleriyle ilgili bilgi veren önemli bir eserdir.
    d. Türkçenin önemini anlatmak ve Araplara Türkçeyi öğretmek amacıyla yazılmıştır.
    e. Mensur (düzyazı) bir eserdir.
    f. Türkçenin ilk sözlüğü kabul edilir. Kelimeleri göçebe boylar arasında gezerek bizzat kendisi derlemiştir. (Diğer önemli sözlükler: Ali Şir Nevai Muhakemetü’l-Lugeteyn Şemseddin Sami Kamus-ı Türki)
    g. İslamiyet öncesi edebiyatın sagu koşuk ve sav örneklerini içerir.
    h. Eserde 7500 kelime ve Arapça karşılıklarıyla bunların kullanıldığı örnek cümle veya şiirler dilbilgisi kuralları ve bir harita (o devirdeki Türk boylarının yerleşim alanını gösteren) bulunmaktadır.
    i. Etnografik bir eser olarak kabul edilir.
    j. Zamanında konuşulan ve yazılan Türk lehçelerindeki 7500 Türkçe kelimeye Arapça karşılıklar veren ve harf sırasına göre düzenlenmiş bir sözlük durumundadır.
    k. Ayrıca manzum-mensur parçalar (sav sagu koşuk) örnekler ve bazı olaylarla donatılmış bir ansiklopedidir.
    l. Zamanın Türk tarih ve efsanelerine coğrafya halk edebiyatı ve folkloruna dair geniş bilgiler vererek Türkoloji'nin temellerini atmıştır.
    m. Türkçenin bilinen ilk sözlüğü ilk dil bilgisi kitabı ilk edebiyat güldestesi hatta Türk dünyası kitabıdır.
    n. Eserde Türk şiveleri edebî oluş bakımından Hakaniye ve Oğuz şiveleri olarak ikiye ayrılır.

    3. Atabetü'l-Hakayık ( Edib Ahmed Yüknekî)
    a. “Hakikatlerin eşiği” anlamına gelir.
    b. 12. yy’da Edip Ahmet Yügnekî tarafından yazılmıştır.
    c. Dinî ahlakî didaktik bir eserdir. Hatta manzum bir vaaz kitabıdır denebilir.
    d. Cömertlik ilim doğruluk gibi konuları işler.
    e. Aruzun fe û lün / fe û lün / fe û lün / fe ûl kalıbıyla yazılmıştır.
    f. İslamî kitap düzeni gereği eser Tevhidle başlar. Tevhidi Na’t ile Hulefa-i Raşidinin övgüsünün yapıldığı bölümden sonra eserin sunulduğu Emir Muhammed Dad Sipehsalar Beye övgünün yer aldığı bölümler izler. Bu bölümler gazel kafiye şekliyle kafiyelenmiştir. Daha sonra dörtlüklerle yazılmış esas bölüm yer alır.
    g. Eser 484 dizeden oluşmuştur.
    h. Dörtlüklerin kafiyelenişi şu şekildedir: aaba / ccdc / eefe...
    i. Nazım biçimi mesnevidir.
    j. Hakaniye (Çağatay) Türkçesiyle yazılmıştır.
    4. Divan-ı Hikmet ( Hoca Ahmed Yesevî )
    a. Mutasavvıf Hoca Ahmet Yesevi tarafından 12. yy.da yazılmıştır.
    b. İlâhî aşkın ibadetin cennetin vb. konu edildiği didaktik bir eserdir.
    c. Tasavvufî halk şiirinin ilk örnekleridir.
    d. 7’li ve 12’li hece ölçüsüyle yazılmıştır. Daha çok yarım kafiye ve bazen de sadece redif kullanılmıştır.
    e. Dörtlükler halinde yazılmıştır. Dörtlüklerin adı eserde “hikmet”tir.
    f. Tasavvufi bir eserdir.
    g. Dili oldukça sadedir.
    h. Sanat endişesi güdülmeden yazılan eserin lirizm yanı zayıftır.
    i. Hikmetler Hakaniye Türkçesi özellikleri göstermektedir.
    j. Aruz ölçüsüyle yazılan eserde değişik kalıplar kullanılmıştır.
    5. Kitab-ı Dede Korku
    a. Destandan halk hikâyesine geçiş dönemi ürünüdür.
    b. 12 hikâyeden oluşur. Kitaptaki hikayelerin her birine “boy” adı verilmektedir.
    c. Hikayeler daha çok hikaye-masal özelliği göstermekle beraber destan nitelikleri de taşımaktadır.
    d. Hikayeler sade bir halk Türkçesiyle yazılmıştır. Hikayelerdeki Türkçe fiilleri çeşitli cümle incelikleri mecazları cinasları ve ahengiyle çağının en üstün seviyesine ulaşmış bir dildir.
    e. Eserde bir yandan Türklerin İslâm öncesi hayatları anlatılırken diğer yandan İslâm’a ait unsurlara da yer verilir.
    f. 12-14. yüzyıllar arasında Doğu Anadolu ve Azerbaycan bölgesinde Oğuz boyları arasında söylenmiş sözlü halk edebiyatı ürünlerindendir.
    g. Bu hikayelerde Oğuz boyları arasındaki çatışmalar ve Oğuzların komşu Hristiyan topluluklarla yaptıkları mücadeleler anlatılmaktadır.
    h. Dede Korkut hikâyelerin içinde adı geçen yaşlı bilge meçhul bir halk ozanıdır.
    i. Eser 15. yy.da yazıya geçirilmiştir.
    j. Nazımla nesir iç içedir.
    k. Kahramanlık yiğitlik boylar arası savaşlar aşk aile birliği eserde işlenen konular arasındadır.
    l. Özellikle Deli Dumrul hikâyesinde olduğu gibi Türk aile yapısı aile bağları ailenin kutsallığı önemli yer tutan bir konudur.
    Türk Halk Edebiyatı
    Türk Edebiyatı İslâmiyet’in kabulünden ve tarihindeki siyasî gelişmelerden dolayı Anadolu beylikleri Selçuklu ve Osmanlı İmparatorluğu dönemlerinde iki farklı tarzda gelişme göstermiştir:
    1. Saray konak medrese ve bunlara yakın çevrelerde tahsilli kişilerin yarattığı ve Arap ve Fars geleneğine dayanan Klâsik Türk Edebiyatı veya Divan Edebiyatı.
    2. Eğitimleri daha çok sözlü kültür birikimine dayanan daha çok kırsal kesime ve yeniçeri ocaklarına has olan kişilerin din ve tasavvuf çevrelerinden olan kişilerin ve halkın kendisinin oluşturduğu ve Orta Asya geleneğine dayalı Türk Halk Edebiyatı.
    Bugün de bir ölçüde yaşamakta olan Türk Halk Edebiyatı geleneği Türklerin Orta Asya edebiyat geleneklerinin İslâmiyet ve yeni yaşayış şart ve şekilleri içinde tekabül etmiş millî edebiyatlarıdır.
    Türk Halk Edebiyatı dış yapıda ve bir ölçüde icra töresinde müştereklik gösteren muhteva ve fonksiyonları ile farklı olan Anonim (din dışı) Aşık tarzı (din dışı) ve Tekke (dinî) edebiyatından oluşur.
    Türk Edebiyatı içinde yer alan ve aynı zamanda folklorun da bir alt disiplini olarak değerlendirilen Halk Edebiyatı; edebî zevk düşünce ve anlatım gücüne ulaşmış âşık ve tekke tarzı sahibi belli eserlerle malzemesi dile dayalı destan efsane halk şiiri mani ağıt türkü bilmece masal halk hikâyesi fıkra atasözü deyimler tekerlemeler gibi sözlü gelenekte yaşayıp kuşaktan kuşağa aktarılan anonim ürünlerden oluşur.
    Halk Edebiyatı kavramı içinde toplanan bu türlerin bir bölümü günümüzde de bazı bölgelerde dinamik olarak yaşamaktadır.
    Çok zengin ve çeşitlilik gösteren sözlü edebiyattaki anlatım türleri ve manzum eserler özellikle kırsal kesimde yaşayan halkın kültür birikimini sağlamakta duygu düşünce ve hayal hazinelerini zenginleştirmektedir.
    Doğu Anadolu bölgesinde canlı olarak devam eden Âşıklar geleneği kahvelerde düğünlerde bayramlarda sohbetleri zenginleştirirken aynı zamanda dinleyenleri düşündürmekte ve eğlendirmektedir.
    Nasrettin Hoca Bektaşî Laz ve benzeri tipler etrafında teşekkül etmiş ve etmekte olan fıkralar güldürürken düşündürmekte toplumu ve kişileri eleştirirken anlatanı ve dinleyenleri daha iyiye daha güzele yöneltmektedir.
    Bilmeceler yetişen genç nesillerin zihin gelişimine yardımcı olmaktadır.
    Atasözleri ve deyimler eski nesillerin tecrübelerini ve tavsiyelerini yeni nesillere aktarmaktadırlar.
    Millet hayatındaki savaşlar göçler destanlarda anlatılmış ölenlerin ardından yakılan ağıtlar ve her konuyu işleyen türküler kederi neşeyi ve sevgiyi yansıtmaktadır.
    Dini ve kutsî yaşayıştaki heyecan ve vecd ilâhîlerle anlatılmış âşıklar Türk dilinin anlatım gücünü inceliğini musiki ile dile getirerek yüzyıllarca yaşatmışlardır.
    Türk halk edebiyatının başlıca özellikler
    Türk halk edebiyatı 12. yy.dan başlayarak Anadolu’da dinî ve din dışı olmak üzere iki koldan gelişmeye başlamıştır.
    Halk edebiyatında daha çok şiir türünde ürünler verilmiştir.
    17. yy.da halk hikâyesi ve halk tiyatrosu türlerinde de ürünler verilmiştir.
    Şiirde
    a. Nazım birimi dörtlüktür.
    b. Ölçü millî ölçümüz olan hece ölçüsüdür. Hecenin en çok 7’li 8’li ve 11’li kalıpları kullanılmıştır. Fakat şehirde yaşamış medrese eğitimi almış bazı ozanlar aruzu da kullanmışlardır.
    c. Genellikle yarım kafiye kullanılır. Daha çok redifle ahenk sağlanır.
    d. Şiirler (önceleri kopuz şimdilerde) bağlama eşliğinde okunur.
    e. Dil halkın kullandığı Türkçedir.
    f. Konu şekil ve dil bakımından dış tesirlerden uzaktır.
    g. Nazım şekil ve türleri arasında türkü koşma mani ninni semai varsağı destan ilâhî nefes sayılabilir.
    h. Şiirlerin konuya göre özel başlıkları olmaz. Türe ve şekle göre genel adları vardır: koşma destan vb.
    i. Konular halkın sürekli iç içe olduğu aşk tabiat ayrılık hasret ölüm yiğitlik din şikâyet gibi konulardır. Daha çok somut konular işlenir.
    j. Halk edebiyatının da kendine özgü mazmunları mecazları vardır. Sevgilinin kaşı gözü yanağı boyu her şiirde aynıdır.
    Nesirde
    a. Nesir halk edebiyatında nazma göre çok çok önemsiz kalmıştır. Çünkü duygu ve düşüncelerin kalıcılığı şiirle daha kolay sağlanmaktadır.
    b. Nesir örnekleri arasında halk masalları halk hikâyeleri efsaneler ata sözleri deyimler halk tiyatrosu bilmeceler fıkralar sayılabilir.
    c. Bunlardan en yaygınları -tür olarak- masallar hikâyeler ve efsanelerdir.
    d. Ata sözü bilmece ve deyimler zaten -halkın ürünü olmakla beraber- her alanda herkes tarafından kullanılmaktadır.
    Anonim Halk Edebiyatı
    Kim tarafından söylendiği bilinmeyen halkın ortak malı sayılan ürünlerin oluşturduğu edebiyattır.
    Bu ürünlerde ölüm aşk hasret yiğitlik gibi konular işlenir.
    Tamamen sözlü bir edebiyattır. Ürünler sözlü yolla oluşur; yine ağızdan ağıza aktarılarak yayılır.
    Nazım şekilleri: Mani türkü ninni tekerleme bilmece destan ağıt
    Mensur türler: Masal atasözü deyim fıkra halk hikayeleri halk tiyatrosu ( Karagöz Ortaoyunu Meddah)
    Âşık Tarzı Türk Edebiyatı
    Şiirini aşk doğa kahramanlık gibi konularda sazıyla birlikte söyleyen şairlere İslâm’dan önce “ozan” “baksı” “kam” denilirken İslâm’ın kabulünden sonra “âşık” ya da “saz şairi” denmiştir. Âşık bir yönüyle eski destan (epope) geleneği sürdüren ama başka bir yönüyle adının da belirttiği gibi “sevda şiirleri” (lirik türden şiirler) söylemekle görevlenmiş bir sanatçıdır.
    Bu âşıkların oluşturduğu edebiyata da “âşık tarzı Türk edebiyatı” denir.
    Âşık tarzı Türk edebiyatı (şiiri) Anadolu’da XVI. yy.dan sonra -daha önce de var olmasına rağmen- anonim halk şiirinin etkisinde gelişen ve saz şairlerinin meydana getirdiği bir edebiyattır.
    Önceleri anonim halk şiirinin etkisinde ve dili sade iken zamanla klâsik şiirin etkisine girmeye başlamış ve dili de buna paralel olarak kısmen sadeliğini kaybetmiştir.
    Âşık edebiyatı şiirden ibarettir. Âşık da denilen şairlerin kopuz bağlama cura tambura eşliğinde söyledikleri sözlü-besteli edebiyat türüdür.
    Gelişme alanları arasında kahvehaneler asker ocakları kervansaraylar bozahaneler tekkeler konaklar vardır.
    Halk âşığı sözünün yerine "halk ozanı" ifadesi de kullanılır. Halk âşıkları hemen her konuda sayısız eserler bırakmışlardır. Bu ürünlerin önemli bir bölümü okuma yazma bilmeyen âşıklarca irticalen söylendiği için unutulmuş bir bölümü de cönklerle yazılı olarak korunmuştur.
    Âşık Türk Halk Edebiyatında XVI. yy’ın başından itibaren görülen şair tipidir.
    Âşığın şairlik gücünü rüyasında pirin sunduğu “aşk badesini” içmekle ve “sevgilisinin hayalini” görmekle kazandığına inanılır. Rüyada genellikle âşık adayının karşısına bir sevgili veya saz çıkmaktadır. Rüyaların süsü ak sakallı bir derviş ve bazen bir bazen üç dolu bardaktır. Bardağın rüyada tas hâlinde görülmesine de sık sık rastlanır. Ozanlara rüyada sunulan tasların içindeki mayilere “aşk dolusu” denir. Fars Edebiyatı’nın etkisiyle bâde adını da almaktadır. Bunlar; erlik pirlik ve aşk badesi diye adlandırılırlar.
    Âşıklar saz şairliğini usta âşıkların yanında öğrenir sonra onlardan mahlâs alarak diyar diyar gezmeye ellerinde saz şiirler söylemeye başlarlar.
    Âşıklarımız genellikle bir usta âşığın yanında yetişirler. Ondan hem usta deyişlerini hem de sanatın icrasına ilişkin yol ve yöntemleri öğrenirler. Âşık meclislerinde kahvelerde bu ustaların sanatlarını icra ediş biçimlerini yeterince kavradıktan sonra ustalaşan ozanlarda kendilerine çırak alırlar ve gelenek bu şekilde devam eder.
    Âşık bilgi duygu ve becerisini yaptığı atışmalarda gösterir. Atışmalardaki amaç; yarışmak ve kazanmaktır. Atışmalarda en az iki âşık karşı karşıya gelir. Mecliste bulunan saygın bir kişinin ya da usta bir ozanın ayak söylemesiyle atışma başlar. Ayağa uygun dörtlük söyleyemeyen âşığın yenilgisiyle atışma sona erer.
    Âşık Edebiyatının başlıca unsurlarından birisini hikâye anlatma oluşturur. Saz şairleri içerisinde geleneğe bağlı olanların çoğu âşık meclislerinde hikâye anlatırlar. Bir kısım usta saz şairleri ise bir yandan usta malı halk hikâyeleri anlatırken bir yandan da kendi düzdükleri hikâyeleri anlatırlar. Çıldırlı Âşık Şenlik Ercişli Emrah Sabit Müdami geleneğe bu yanıyla katkıda bulunmuş saz şairleridir.
    Tunguzların “şaman”; Moğolların ve Boryatların “bo” veya “bugue”; Yakutların “oyun” (ouioun); Altay Türklerinin “kam”; Samoyetlerin “tadibei”; Finovaların “tietoejoe” (bakıcı); Kırgızların “baksı/bakşı” Oğuzların “ozan” dedikleri ve halk arasında büyük bir yer ve ehemmiyetleri olan bu temsilciler toplumun yaşam biçimlerini düşünce ve duygularını olaylara bakış açılarını şiirleriyle dile getirmişlerdir.
    Aşıklık geleneği Anadolu coğrafyasında bugün de canlı olarak yaşatılmaktadır.
    Âşıklar “tapşırma “ geleneğine uyarak şiirin son dörtlüğünde takma adını söyler.
    Âşık tarzı Türk şirinin nazım şekil ve türleri şunlardır:
    Şekiller: koşma semai varsağı destan.
    Türler: güzelleme koçaklama taşlama ağıt.
    Âşık edebiyatının önemli temsilcileri:
    13. yy: Yunus Emre
    16. yy: Karacaoğlan Pir Sultan Abdal
    17. yy: Köroğlu Âşık Ömer Gevherî Kayıkçı Kul Mustafa Ercişli Emrah
    19. yy: Dadaloğlu Dertli Erzurumlu Emrah Batburtlu Zihni Seyrani Ruhsati...
    20. yy: Âşık Veysel Murat Çobanoğlu Şeref Taşlıova Sefil Selimi...
    Günümüz Halk Edebiyatı
    Genel Özellikler
    Türk halk edebiyatı Anadolu’da 13. yy.da Yunus Emre’yle ve 14. yy.da yazıya geçirilen Dede Korkut Hikâyeleri’yle ilk olgun ürünlerine vermeye başlamıştır.
    Anadolu’da “ozan”ın ve “kopuz”un yerini “âşık” ve “bağlama” almıştır.
    Baştan beri anonim olarak süregelen halk edebiyatı özellikle 15. yy.dan itibaren hem anonim hem de kişisel ürünlerle gelişmesini sürdürmüştür. Son dönem Türk halk edebiyatı sadece kişisel ürünlerle kendini göstermektedir.
    Şehirde yaşayan eski halk şairleri divan şiirinden de etkilenmiş günümüz halk şairleri ise konu ve tema bakımından şiiri daha da genişletmişleridir.
    Şekil bakımından halk şiirinde değişiklik görülmez; muhteva ise değişen zamanın ve diğer edebiyat dallarının tesiriyle çağdaşlaşmıştır. Buna rağmen mazmunlar sıfatlar dertler sevinçler aynıdır.
    Âşık Veysel Ali İzzet Özkan Talibî Coşkun Erzurumlu yaşar Reyhanî Şeref Taşlıova Karslı Murat Çobanoğlu günümüz halk şiirinin başlıca temsilcileridir.
    Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı
    Dinî-Tasavvufî Türk edebiyatı İslâmiyet’in ve Tasavvufun etkisiyle ortaya çıkmıştır.
    İslâmiyet’in kökleşip yayılmasında büyük etkisi olan tasavvuf zamanla edebî eserlerde de işlenmiş din ve tasavvuf edebiyat aracılığıyla yayılmaya çalışılmıştır.
    Tasavvuf fizik ötesi gerçekleri insanı insanlığı ve evreni kapsayan bir düşünce düzeni bir din felsefesidir. Kalbi dünya alâkalarından ayırarak Allah sevgisiyle doldurmayı amaçlayan tasavvuf bir düşünüş ve inanç sistemidir. İçinde yaşadığımız âlemin esrarı nedir? Niçin yaşıyoruz? Niçin geldik bu dünyaya? Biz neyiz? Yaşamanın anlamı var olmanın aslı gerçek başlangıç ve son nelerdir? İşte tasavvuf bu sorulara cevap vermeye çalışır.
    Tasavvufa göre her şeyin kaynağı Tanrı’dır. Evrenin varlığı Tanrı’nın güzelliğinin yansımasıdır. Tanrı tek güzelliktir ve tek varlıktır. İnsanlar da Tanrı’nın birer parçasıdır. İnsan yaratılmakla dünyaya gönderilmekle aslında gurbete gönderilmiştir. Herkes ona kavuşmak için çalışmalıdır. O’na kavuşmak için çabalayanlara ve O’nun mutlak ve eşsiz güzelliğine hayran olanlara âşık denir. Mutasavvıf ise âşık olmanın yanı sıra tasavvuf felsefesini yazı ve şiirlerinde işleyen insanlara tasavvufu dolayısıyla insan ve Allah sevgisini aşılayan kişilerdir.
    Bunlardan Hoca Ahmet Yesevî (Öl.1167) Anadolu Türklerinin geliştirdiği tasavvuf edebiyatının ilham kaynağıdır. Onun Divan-ı Hikmet adlı tasavvufî eseriyle ve Orta Asya’dan Anadolu’ya gönderdiği öğrencileriyle Türk Tasavvuf edebiyatının XIII. yy.da temelleri atılmıştır. Bu edebiyat Bektaşîlik tarikatiyle gelişmiş Yunus Emre ile en mükemmel anlatım yeteneğine ulaşmıştır.
    Yunus Emre’yi bu kadar üne kavuşturan bir başka özellik de dinî-tasavvufî konuları ayrımsız bir insan sevgisiyle anlatmış olmasıdır. XIII asrın ikinci yarısıyla XIV. Asrın başlarında yaşamış olan Yunus Emre şiirde çığır açmış büyük sufî ve şairdir. Yunus Emre; Divan Aşık Tekke ve Tasavvuf Edebiyat tarzlarının her üçünde de etkili olmuştur. Eserlerini sade bir dille söylemiş hem heceyi hem aruzu kullanmış lirik şiirin en güzel örneklerini vermiştir.
    Dinî-Tasavvufî Türk edebiyatına Tekke edebiyatı da denir.
    Dinî-Tasavvufî Türk edebiyatında asıl olan sanat yapmak değil dinî-yazavvufî düşünceyi yaymaktır. Şair mensup olduğu tarikatin düşünce sistemini felsefesini yaymak için şiiri bir araç olarak kullanmıştır. Bunda anonim halk edebiyatının büyük etkisi olmuştur.
    Tekke şairlerinin çoğu tarikatlerde yetişmiş şeyh ve dervişlerdir. Onlar dinî inançları yasaklama ve korkutma yöntemiyle değil insanı Allah’ı tabiatı cenneti vb. sevdirmekle yaymışlardır.
    Tekke şiir halk şiirinden de divan şiirinden de nazım şekilleri almıştır.
    Hem aruz hem hece vezni kullanılmıştır.
    Dil sadedir çünkü halka yöneliktir.
    TASAVVUF
    Her türlü şüphe ve tereddütten arınmış olarak Allah’a inanmak.
    Allah sevgisini her şeyin her türlü ilginin üstünde ve önünde tutmak.
    Allah’ın insanlar için uygun gördüğü ahlakla ahlaklanmak.
    Allah’a ve kullarına karşı vazifelerini zorlama olmadan içten inanarak kendini kendi iradesiyle inancıyla mükellef ve mecbur sayarak yerine getirmek.
    Kainata hayata bütün yaratılmışlara özellikle insana sevgiyle bakmak.
    Önemli temsilcileri:
    13. yy: Mevlânâ Sultan Veled Yunus Emre (Divan Risaletün-nushiye)
    14. yy: Âşık Paşa
    15. yy: Süleyman Çelebi Hacı Bayram Veli Eşrefoğlu Rumî
    16. yy: Pir Sultan Abdal
    C. Klâsik Türk Edebiyatı
    Divan Edebiyatı başlangıçta iki yabancı gelenek olan Arap-Fars (özellikle Fars) edebiyatları geleneğine dayanarak kurulmuş zaman içinde taklidi aşan Osmanlı terkibi ve üslûbuna ulaşarak millî edebiyat hüviyetini kazanmıştır.
    Klâsik Türk edebiyatı gibi Batı tesirinde gelişen Türk edebiyatı da zamanla kendi benliğini kazanmıştır. Doğuş ve gelişme serüvenleri birbirine benzer.
    İslâmîyet’in yerleşmesi sürecinde oluşmaya başlayan bir edebiyattır. Bundan dolayı konuları arasında din Allah peygamber tasavvuf vb. önemli bir yer tutar.
    13-19. yüzyıllar arasında ürün veren bu edebiyata şairlerinin şiirlerini “divan” adı verilen yazmalarda toplamaları dolayısıyla Divan edebiyatı denir.
    Bu edebiyat medrese kültürüyle yetişen aydın şairlerin Arap ve İran edebiyatını örnek alarak oluşturdukları klâsik bir edebiyattır. Zamanla bu taklit sona ererek özgünlük yakalanmıştır.
    Klâsik Türk edebiyatı eski Türk edebiyatı yüksek zümre edebiyatı diye de adlandırılır.
    Aydın tabaka yüksek zümre edebiyatı denmesinin sebebi bu edebiyatı yapanların ve ona ilgi gösterenlerin seçkin çevrelerden oluşu olarak gösterilir. Bu bir iddiadan öteye gitmiş değildir.
    Klâsik edebiyatta nesirden çok nazım önemlidir. Nesirde de nazım unsurları (seci ahenk vb) kullanılmıştır. Nesirdeki dil nazma göre daha anlaşılmazdır.
    Bu edebiyatta şekil ve muhteva bakımından belirli kalıplar vardır: güzellik anlayışı mecazlar...
    Tezkireler şairlerin hayatlarını anlatan ve şiirlerinden örnekler veren eserler olarak bu edebiyatın tarihinin ve başarısının vesikalarıdır.

    Nazım şekilleri: İlahi deme devriye şathiye nutuk nefes
    Mensur türler: Fütüvvetname gazavatname menakıbname battalname
    Divan Şiirinin Başlıca Özellikleri
    Divan şiirinin kökleri İslâm öncesi Arap şiirine dayanır.
    Bu şiir tarzı İslâmiyet’ten sonra bu dine giren çeşitli milletlerin katkısı ile önce Arapçada daha sonra Farsça ile Doğu ve Batı Türkçelerinde en sonra da Hint Müslümanlarının yazı dili olan Urducada gelişmiştir.
    Nazım birimi genel olarak “beyit”tir. Dört ve daha fazla dizeden oluşan bentler de kullanılmıştır.
    Ölçü aruz ölçüsüdür. Son zamanlarında az da olsa hece kullanılmıştır.
    Tuyuğ ve şarkı hariç bütün nazım şekil ve türleri Fars edebiyatı aracılığıyla Arap edebiyatından alınmıştır.
    Kelime ve kelime grupları yönünden Arapça ve Farsçadan oldukça çok etkilenmiştir. Süslü sanatlı ve ağır bir dil kullanmışlardır.
    Redif ve kafiyeye önem verilmiştir. Göz için kafiye esastır tam ve zengin kafiye kullanılmıştır.
    Şiirlerin (kasideler ve mesneviler hariç) belli bir adı yoktur. Şiirin sonunda şairin mahlası (takma adı) geçer.
    Nazım şekil ve türleri kesin sınırlarla birbirinden ayrılmıştır.
    Şiirlerde genellikle konu bütünlüğü olmadığı gibi bütün güzelliğine değil parça güzelliğine önem verilir. Kısmen kasidede ama özellikle mesnevilerde konu bütünlüğü vardır.
    Sanat için sanat ön plândadır.
    Anlam da söyleyiş de son derece önemlidir. Bu yüzden söz sanatları bolca kullanılmıştır.
    Konular genellikle gerçek hayattan uzaktır. Aşk sevgili ölüm ıstırap şarap övgü ve din gibi konular en çok işlenen konulardır. Soyut konular işlenir.
    Duygu ve düşünceler kalıplaşmış “mazmun”larla anlatılır. Fikirler ve duygular neredeyse ortaktır. Boyun servi; kaşı keman; çenenin elma; ağzın nokta oluşu her şairde aynıdır.
    Divan şairlerinin müstakil dünya görüşleri ve felsefeleri yoktur. Hepsi aynı fikirleri değişik bir biçimde söylemişlerdir.
    Divan şairleri Fars edebiyatının üstatlarına yetişmeyi hedefleyip zamanla onları geçtikleri gibi birbirlerine de benzemeye çalışmışlardır. Bundan dolayı nazirecilik geleneği oluşmuştur.
    Şairin kişiliğini ve büyüklüğünü söyleyiş orijinalliği ve güzelliği sağlar.
    Divan şairi daima aşıktır. Bu aşk onulmaz dert olmakla beraber şair bu dertten memnundur onlara göre bu derdin dermanı gene bu derdin kendisidir. Hatta zamanla beşerî aşk yerini Allah aşkına bırakır. Bu sebeple âşık mecazî sevgilisine kavuşmak istemez.
    En başarılı ve tanınmış divan şairleri Baki Fuzuli Nedim ve Nefi'dir.
    Divan Nesri
    Divan edebiyatında nesre inşa nesir yazana münşi nesirlerin toplandığı eserlere münşeat denir. Nesir türündeki eserler; tarihler münşeat tezkireler; ilmî dinî ve ahlâkî eserlerdir.
    Divan nesri üç bölümde incelenir:
    Sade Nesir
    Halk için yazılan sade anlatımlı nesirlerdir.
    Bu nesirle halka yönelik masal efsane öykü destan dinî ve tasavvufî konular anlatılır.
    Aşıkpaşazade Tarihi Mercimek Ahmet’in Kabusname’si Kul Mesut’un Kelile ve Dimne çevirisi Evliya Çelebi’nin Seyahatname’si bu nesrin önemli örnekleridir.
    Orta Nesir
    Tarih ve bilim kitaplarında gördüğümüz nesirdir. Ustalık göstermek amacı güdülmediği hâlde dili sade nesirden ağırdır. Katip Çelebi’nin bazı eserleri ve Naima’nın kendi adıyla anılan tarihi bu nesre örnektir.
    Süslü ve Sanatlı Nesir
    Seciler (düz yazıda kafiye) söz ve anlam sanatları bağlaçlarla uzayıp giden cümleler bu nesrin ayırıcı özelliğidir.
    Dili yabancı söz ve tamlamalarla yüklüdür.
    Sanatçı bu nesirle ustalığı göstermeye çalışır.
    Süslü nesir ahlâk ve felsefe konularını işler ve bazı mektuplarda görülür.
    Sinan Paşa’nın Tazarruname’siyle Veysî ve Nergisî’nin nesirleri bu türün örnekleridir.
    Nesir Türleri:
    Münşeat : Mektuplar ve düzyazı örnekleri.
    Tarih : Tarihî olayları anlatan eserler. Örn: Naima Neşrî...
    Siyer : Peygamberimizin hayatı ve savaşları.
    Tezkire : Çeşitli sınıftan meşhur insanların özelikle şairlerin biyografileri. Örn: Ali Şir Nevai Mecalisün-nefais; Lâtifî Tezkire; Sehî Tezkire; Kınalızade Hasan Çelebi Tezkiretüş-şuara...
    Surname : Büyük düğün törenleri.
    Gazavatname : Çeşitli kahramanların savaşları.
    Seyahatname : Gezi yazıları Örn: Evliya Çelebi Seyahatname (17. yy.).
    Hilye : Peygamberimizin iç ve dış özellikleri.

    III. BATI ETKİSİNDE GELİŞEN TÜRK EDEBİYATI (19. yy- )
    Çağdaş Türk Edebiyatı Osmanlı Devleti’nin gerilemesinin hızlandığı yapılan yeniliklerin başarıya ulaşamadığı batıya yönelme gereğinin duyulduğu bir zamanda yani 1839’da Tanzimat Fermanı’nın ilân edilmesiyle başlayan medeniyet ve kültür değişikliği ve bu değişikliğin dayandığı Batılılaşma olgusunun belirlediği bir gelişim sürecinde değerlendirilebilir.
    19. yüzyılda Türk edebiyatı batılılaşma hareketine bağlı olarak roman hikâye tiyatro gibi yeni türlerin denenmesiyle çağdaş bir çizgiye girdi.
    Türk edebiyatının yönü batı düşüncesinin temel alınması sonucu değişti. Batıyla ilişkiler aydınların bir batı dilini öğrenmeleri batı edebiyatından yapılan çeviriler batıdaki fikir akımları ile tanışma bir kültür ve medeniyet değişimini gündeme getirdi. Sosyal ekonomik ve siyasî hayatta meydana gelen değişiklikler edebiyata da yansıdı Cumhuriyetin kuruluşuna kadar arayışlar devam etti.
    1. Tanzimat Devri Türk Edebiyatı
    Tanzimat Fermanı ile beraber edebiyatta da batıya yönelme başlar.
    Tanzimat dönemi edebiyatının kesin olmamakla birlikte başlangıç tarihi olarak 1860 gösterilebilir. Bu tarih Tercüman-ı Ahval’in yayımlanmaya başlayış tarihidir.
    Bu dönemde batı edebiyatlarından birçok yeni tür ve şekiller alınmış; önceleri çevirme sonraları taklit ve telif etmek suretinde bu türlerde eserler verilmiştir.
    Tanzimat Edebiyatının temsilcilerinin amacı batı örneğine göre bir edebiyat yaratmak ve batı hayatını tanıtmak olduğu için sanatçıların hepsi edebiyat türlerinin romandan şiire kadar en az bir kaçı ile örnekler yazmışlardır. Bu dönemde telif eserler yanında çok sayıda tercüme ve adapte eser de Türk Edebiyatına dahil edilmiştir.
    Bu dönemde yapılan yenilikler ve alınan türler şunlardır.
    Gazete
    Bir yayın organı olarak 1831’de çıkmaya başlayan Takvim-i Vakayi resmî bir gazete idi.
    Daha sonra yarı resmî olarak 1840’ta İngiliz Churchill tarafından Ceride-i Havadis çıkarıldı.
    İlk edebî ve özel gazete ise 1860 yılında Şinasî ve Âgâh Efendiler tarafından çıkarılan Tercüman-ı Ahvaldir.
    Daha sonra Şinasî 1862’de Tasvir-i Efkâr’ı çıkarmaya başlar.
    Bunların dışında Muhbir (1866) Hürriyet (1867) Basiret (1869) İbret (1871) Devir (1872) Bedir (1872) gazeteleri çıkar.
    Hikâye ve Roman
    Türk edebiyatı romanla ilk defa 1859’da karşılaşır. Yusuf Kâmil Paşa Fenolen’in Telemak (Telemaque) adlı romanını tercüme eder.
    İlk yerli roman Şemsettin Sami’nin Taşşuk-ı Talât ve Fıtnat (1872)’ıdır.
    İlk hikâye Ahmet Mithat Efendi’nin Letaif-i Rivayet’idir.
    Tiyatro
    İlk tiyatro Şinasi’nin Şair Evlenmesi adlı iki perdelik komedi türündeki eseridir. Eserde görücü usulü ile yapılan evliliklere gönderme yapılır.
    Şiir
    Tanzimat döneminde en önemli yenilik şiirde görülür.
    Şekil olarak divan şiirine bağlı kalınmış fakat konu bakımından hem eski terk edilmiş hem de oldukça yeni ve çeşitli konular işlenmiştir.
    Aruz ölçüsünün yanında az da olsa hece kullanılmıştır.
    Gazel kaside terkib-i bent gibi şekiller kullanılarak hak. Adaler kanun medeniyet eşitlik hürriyet kavramları işlenmiştir.
    Tanzimat yazar ve şairleri hem yaşadıkları dönem hem de -daha önemlisi- edebiyata bakış açıları ve işledikleri konular bakımından iki gruba ayrılır:
    a. Birinci Dönem (1860-1876 arası)
    1860-1876 yılları arasında Tanzimat edebiyatının birinci dönem temsilcileri Şinasi Ziya Paşa Namık Kemal Ahmet Mithat Efendi Şemsettin Sami ve Ahmet Vefik Paşa'dır.
    Bu dönemde sanat toplum içindir görüşü benimsenmiştir.
    Bu sebeple şiirde söyleyişe değil fikre önem verilmiştir.
    Dilde sadeleşme fikri savunulmuş ama uygulanamamıştır.
    Hece vezni ve halk edebiyatı da savunulmuş ama sözde kalmıştır.
    Divan edebiyatına tümden karşı çıkılmış ve ağır bir dille eleştirilmiştir.
    Fransız edebiyatı örnek alınarak romantizmden etkilenilmiştir.
    Roman tiyatro makale gibi batıdan alınan türler ilk defa bu dönemde kullanılmıştır.
    Noktalama işaretleri de ilk defa bu dönemde kullanılmıştır.
    Kölelik ve cariyelik romanlarda sıkça işlenmiştir.
    Romanlar teknik bakımdan oldukça zayıftır. Yer yer olayların akışı kesilerek okuyucuya bilgiler verilmiştir uzun uzun tasvirler yapılmış tesadüflere sıkça yer verilmiştir.
    Edebiyatçılar edebiyatın yanında devlet işleriyle siyasetle de bilfiil ilgilenmişlerdir.
    Dönemin edebiyatçıları
    Şinasi (1826-1871)
    Türk edebiyatında yeniliklerin öncüsüdür.
    1860’ta Tercüman-ı Ahval’i (ilk özel gazete) 1862’de Tasvir-i Efkâr’ı çıkardı.
    İlk makaleyi (Tercüman-ı Ahval mukaddimesi) ilk piyesi (Şair Evlenmesi) o yazdı.
    Noktalama işaretlerini de ilk defa o kullandı.
    La Fontaine’den fabllar tercüme etti.
    Lamartin’den de manzum çevirileri vardır. İlk şiir çevirilerini de o yaptı.
    Nesirlerinde dili sade; şiirlerine ise ağırdır.
    Tanzimat Fermanı’nı ilân eden Mustafa Reşit Paşa için yazdığı iki kasidesi ünlüdür. Bu kasidelerdeki övgüleri divan şiirindekinden daha abartılıdır.
    O başarılı bir şair ve yazar olmamasına rağmen batı edebiyatından alınan yeni türlerle edebiyatımızın batılılaşmasında en çok onun emeği vardır.
    Eserleri:
    Şair Evlenmesi (Piyes; edebiyatımızdaki ilk tiyatro eseri)
    Müntehabat-ı Eşar (Şiir)
    Divan-ı Şinasi (Şiir)
    Durub-ı Emsal-i Osmaniye (ilk ata sözleri kitabı)
    Tercüme-i Manzume (çeviri şiirler)
    Ziya Paşa (1829-1880)
    Doğu kültürüyle yetişmiş sonradan batı edebiyatına yönelmiştir.
    Fikren yenilikçi olmasına rağmen eserlerinde eskiyi divan şiiri geleneğini devam ettirmiş gazel ve kasideler yazmıştır.
    En meşhur terkib-i bent ve terci-i bent şairimizdir.
    Harabat adlı bir divan şiiri antolojisi vardır. Daha önce “Şiir ve İnşa”da divan şiirinin bizim şiirimiz olmadığını asıl şiirimizin halk şiiri olduğunu söyleyen şair eski şiir geleneğini sürdürmüş Harabat’ta âşık şiirini eleştirmiştir. Bunun yanında sade dilden yanadır ama kendisi ağır bir dil kullanır. Bu onun içinde bulunduğu bir ikilemdir. Hem eskiyi eleştirmekte hem de geleneği devam ettirmektedir.
    Eserleri:
    Harabat: Divan Şiiri antolojisi.
    Külliyat-ı Ziya Paşa/Eş’ar-ı Ziya: Divan şiiri tarzındaki şiirleri (gazel kaside ve şarkılar)
    Terkib-i Bent Terci-i Bent: Bugün dahi dillerden düşmeyen beyitleri vardır.
    Zafername: Hiciv türünde bir kasidedir. Âlî Paşa’yı yermek için yazmıştır.
    Rüya: Mensur.
    Defter-i Âmal: Hatıraları.
    Namık Kemal (1840-1888)
    Tanzimat edebiyatının en hareketli ve heyecanlı ismidir.
    Vatan şairi olarak tanınır. Şiirlerinden çok nesirleri ile tanınır.
    Edebiyatta hürriyet kavramını ilk kullanan şairdir. Şiirlerinde “hürriyet vatan kanun hak adalet” kavramlarını işlemiştir. Hürriyet Kasidesi Vatan Şarkısı ve Vatan Mersiyesi bu konuları içerir.
    Namık Kemal de eski kültürle yetişmiş divan şiiri eğitimi almış gazeller kasideler yazmıştır.
    Fakat o da sonradan divan edebiyatını eleştirmiştir. Ziya Paşa’nın Harabat’ına karşı Tahrib-i Harabat’ı yazarak eskiye olan tepkisini ortaya koymuştur.
    Şinasi’nin kurduğu Tasvir-i Efkâr’ı Şinasi Paris’e kaçınca Namık Kemal çıkarmaya başladı. Daha sonra kendisi de Ziya Paşa ile Paris’e kaçarak orada Hürriyet gazetesini çıkardı. İstanbul'a döndükten sonra İbret gazetesini çıkardı.
    Eserlerinde romantizmin etkisi görülür.
    Tiyatroyu faydalı bir eğlence olarak görmüştür.
    Eserleri:
    İntibah: İlk edebî roman.
    Cezmi: İlk tarihî roman.
    Tahrib-i Harabat Takip: İlk edebî eleştiri. Ziya Paşa’nın Harabat’ını eleştirmek için yazmıştır.
    Renan Müdafaanamesi: İlk eleştiri.
    Vatan Yahut Silistre: oyun
    Celâlettin Harzemşah: oyun.
    Gülnihal: oyun. Onun en başarılı tiyatro eseridir.
    Âkif Bey: oyun
    Zavallı Çocuk: oyun
    Kara Belâ: oyun
    Osmanlı Tarihi Kanije Muhasarası İslâm Tarihi: tarih
    Ahmet Mithat Efendi (1844-1912)
    Edebiyat tarih coğrafya ziraat iktisat alanlarında eserler vermiştir.
    Edebiyat yapmak için değil okuma zevki aşılamak ve halkı eğitmek gayesiyle yazmıştır.
    En velût yazarımız odur. Yazı makinesi olarak bilinir.
    Asıl ilgi alanları gazetecilik romancılık ve hikâyeciliktir.
    Otuz altısı roman olmak üzere iki yüze yakın eseri vardır. Romanları tür bakımından çeşitlilik gösterir: macera aşk polisiye tarih...
    Dili sadedir çünkü eser vermekteki amacı halkı eğitmektir. Hatta romanlarında olayın akışını keserek okuyucuya bilgiler de vermiştir.
    Eserleri:
    Romanları: Hasan Mellâh Hüseyin Fellâh Felâtun Bey’le Rakım Efendi Paris’te Bir Türk Yeniçeriler...
    Çıkardığı gazeteler: Bedir Devir Tercüman-ı Hakikat
    Hikâyeleri: Letaif-i Rivayet
    Şemsettin Sami (1850-1904)
    Dil alanındaki eserleri ile tanınır.
    Kamus-ı Türkî adlı sözlüğü edebiyat ve dil alanında en önemli eserlerdendir.
    Kamus-ı Arabî ve Kamus-ı Fransevî: Diğer sözcükleri
    Kamusul-a’lâm: Ansiklopedik sözlük
    Sefiller: Hugo’dan çeviri.
    Robenson Cruose: çeviri roman
    Ahmet Vefik Paşa (1823-1891)
    Milliyetçilik ve Türkçülük akımının en önemli isimlerindendir.
    Tiyatro uyarlamaları ve çevirileri vardır.
    Bursa’da bir tiyatro yaptırmış burada tercüme ettiği eserleri sahnelettirmiş halkı tiyatroya gitme konusunda yönlendirmiştir.
    Moliere’in hemen hemen bütün eserlerini çevirmiştir.
    Tarih ve dil alanında da eserleri vardır. Ebulgazi Bahadır Han’ın Şecere-i Türk’ünü Çağataycadan çevirmiştir.
    Lehçe-i Osmanî: sözlük
    Atalar Sözü: ata sözleri mecmuası
    Hikmet-i Tarih ve Fezleke-i Tarih-i Osmanî adlı tarihle ilgili eserleri de vardır.
    b. İkinci Dönem (1876-1896 arası)
    1876-1896 yılları arasında ikinci dönemin tanınmış temsilcileri Recaizade Mahmut Ekrem Abdülhak Hamit Tarhan Sami Paşazade Sezai ve Nabizade Nazım'dır.
    İkinci dönem edebiyatçıların sanat anlayışları birincilerden farklıdır. İkinci dönemde sanat sanat içindir anlayışıyla eserler verilmiştir. Bunun sebebi bu devirde idarenin daha baskıcı davranmasıdır.
    Bu dönemde batı edebiyatı örnekleri daha başarılı bir şekilde ortaya konmuştur.
    Dönemin sanatçıları devlet işleriyle siyasetle toplum meseleleriyle değil sadece sanatla ilgilenmişlerdir. Birinci dönem sanatçılarının toplumsal sorunlarla ilgilenmelerine karşın bu dönem sanatçıları kişisel konu ve temaları işlemişlerdir.
    Bu yüzden dilleri daha ağırdır.
    Dönemin romanlarında realizmin şiirinde ise romantizmin etkisi vardır.
    Dönemin Edebiyatçıları
    ıRecaizade Mahmut Ekrem (1847-1914)
    Şiir roman hikâye tiyatro eleştiri edebî bilgiler türlerinde eserler vermiştir.
    Şiirlerinde hüznü ve elemi işlemiştir. Ölümü hatırlatan tabiat manzaraları hüzünlü duygular romantik güzellikler solgun güller kitap yaprakları arasında kurutulmuş çiçekler küçük kuşlar onun şiirlerinin konuları arasındadır. Oğlu Nejad’ın ölümü; işli üzüntülü şiirler yazmasında etkili olmuştur.
    Edebiyatta yenileşmeden yanadır. Muallim Naci ile aralarında bu konularda tartışmalar olmuştur.
    Eserleri
    Nağme-i Seher: Şiir
    Yadigâr-ı Şebab: Şiir
    Pejmürde: Şiir
    Zemzeme: Şiir. Önsüzünde edebiyat hakkındaki düşünceleri ve edebî eleştirileri vardır. (Bu esere Muallim Naci “Demdeme” ile karşılık vermiştir.)
    Muhsin Bey: Hikâye
    Şemsa: Hikâye
    Araba Sevdası: Roman. Realizmin etkisiyle yazılmıştır ve batı hayranlığı yolunda düşülen garip durumları eleştirir.
    Çok Bilen Çık Yanılır: Komedi
    Afife Anjelik: Tiyatro
    Vuslat: Tiyatro
    Atala: Tiyatro
    Talim-i Edebiyat: Edebî bilgiler içerir.
    Samipaşazade Sezai (1860-1936)
    Batılı tarzda hikâyeleri ve bir romanı vardır.
    Sergüzeşt adlı romanı realizme doğru atılmış bir adımdır.
    Küçük Şeyler adlı hikâye kitabı Fransız realistlerinin sanat anlayışlarına uygundur.
    Rumuzul-edeb bazı makale hikâye ve sohbetlerini içerir.
    Romantik özellikler taşıyan şiirler de yazmıştır.
    Şiir isimli bir de piyesi vardır.
    “İclâl”de yeğeni İclâl’in ölümü üzerine yazdığı mersiye bazı nesirleri ve hatıraları vardır.
    Abdülhak Hâmit Tarhan (1852-1937)
    Edebiyatta batılılaşmanın asıl ihtilâlcisidir.
    Şair-i Azam olarak bilinir.
    Kurallara uymayan batı şiirinde gördüğü her yeniliği Türk şiirine uygulayan divan şiirini bitiren o olmuştur.
    Doğu ve batı şiirini işlendikleri yerlere giderek öğrenmiştir.
    Sanatında romantik etkiler vardır.
    Zengin bir lirizm bulunan şiirlerinde vezne kafiyeye söze dile pek önem vermemiştir. Taşkınlık ve yücelik söyleyişteki tezat onun şiirinin önemli özellikleridir.
    Şiirlerinde ve tiyatrolarında tarihî konular önemli bir yer tutar. Soyut kavramlar hayat tabiat ölüm insan onun işlediği konulardır.
    Şiirleri: Sahra Belde Makber Ölü Bunlar O’dur Hacle Bâlâdan Bir Ses Garam...
    Yirmiye yakın tiyatrosu vardır. Sahnelenmesi imkânsız tiyatro eserleri yazmıştır. Bu eserlerde insanların yanında ölüler ruhlar hayaletler periler de rol alır. Tiyatroda egzotik tarihî millî ve dinî konuları işlemiştir. Bazı oyunlarında Shakespeare’in tesiri görülür. Hepsi de dramdır ve bazıları mensur bazıları da manzumdur.
    İlk tiyatro eseri Macera-yı Aşk’tır. Tarık Finten Eşber Nesteren Sardanapal İlhan Hakan Liberte önemli tiyatro eserleridir.
    Nabizade Nazım (1862-1893)
    Romanlarıyla ve hikâyeleriyle realizmin ve natüralizmin temsilcisidir.
    Karabibik edebiyatımızda Anadolu konulu ilk hikâyedir. Köy romanı olarak bilinir. Köy hayatı tam bir realizmle yansıtılmıştır.
    Zehra ilk psikolojik roman örneğidir. Eserde tasvir ve tahliller geniş yer tutar.
    Diğer hikâyeleri: Yadigârlarım Bir Hatıra Sevda Haspa
    Muallim Naci (1850-1893)
    Eski şiirin savunucusu ve temsilcisidir. Eski-yeni konusunda Recaizade ile aralarında tartışmalar olmuştur. Naci göze hitap eden kafiyeyi savunurken Recaizade kulağa hitap eden kafiyeyi savunmuştur. Tartışma konusu “abes” ve “muktebes” kelimelerinin -eski yazıda- kafiyeli olup olmadıklarıdır.
    Batılı şiiri benimsememesine rağmen bu alanda başarılı şiirler yazmıştır.
    Şiir kitapları: Ateşpare Şerare Füruzan Sünbüle
    Edebî eseri: Istılahat-ı Edebiye
    Sözlüğü: Lûgat-ı Naci
    2. Edebiyat-ı Cedide (Servet-i Fünun) (1896-1901)
    Servet-i Fünun daha önce Ahmet İhsan tarafından çıkarılan bir fen dergisidir. Recaizade 1895 sonlarında derginin başına Tevfik Fikret’i getirir.


  • Konuyu değerlendir: Bu konuyu beğendiniz mi?

    TÜrk Edebİyatinin DÖnemlerİ


    Değerlendirme: Toplam 0 oy almıştır, ortalama Değerlendirmesi puandır.

Konu Bilgileri

Bu Konuya Gözatan Kullanıcılar

Şu anda 1 kullanıcı bu konuyu görüntülüyor. (0 kayıtlı ve 1 misafir)

Bu Konu için Etiketler

Bu Konuyu Paylaşın !

Bu Konuyu Paylaşın !

Yetkileriniz

  • Konu Acma Yetkiniz Yok
  • Cevap Yazma Yetkiniz Yok
  • Eklenti Yükleme Yetkiniz Yok
  • Mesajınızı Değiştirme Yetkiniz Yok
  •